پروسه بیع رسمی املاک و خصایص سند تک برگی



حمید سلیمانی
مدرس دانشگاه و سردفتراسنادرسمی
دانشجوی دکتری تخصصی فقه و حقوق

یکی از معاملاتی که امروزه در جامعه، افراد با آن مواجه هستند؛و یا با آن مواجه خواهند شد؛بیع قطعی و رسمی املاک اعم از زمین،آپارتمان،ویلا و غیره در دفاتر اسناد رسمی می باشد؛و با توجه به اینکه بیع رسمی نسبت به بیع عادی از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار است؛لذا در این نوشتار،سعی داریم به زبان ساده و موجز پروسه و فرآیند بیع رسمی املاک در دفاتر اسناد رسمی را مورد بررسی و تبیین قرار دهیم و در پایان هم، نگاهی مقایسه ای بین سند تک برگی جدید املاک با سند دفترچه ای قدیم داشته باشیم.
لازم است که قبل از ورود به بحث، ما تعریفی از انتقال قطعی املاک داشته باشیم.انتقال رسمی املاک در زبان حقوق همان عقد بیع با مورد معامله(مبیع)،ملک می باشد؛عقد بیع در قانون مدنی به موجب ماده 338 به طور خلاصه تملیک عین به عوض معلوم تعریف شده است.هرچند به نظر این تعریف محل مناقشه و ایراد می باشد که بررسی آن در بضاعت این مقال نیست و مجالی دیگر می طلبد؛ولی به هر حال در این تعریف، عین همان مبیع است که در بحث ما ملک می باشدکه با تنظیم بیع رسمی، مالکیت ملک در ید خریدار مستقر می شود.مع الوصف،باید گفت برای اینکه تملیک ملک به صورت قطعی و رسمی در ید خریدار قرار گیرد؛ نیازمند یک جمله فرآیند و تشریفات می باشد که ما به طور مختصر به آنها می پردازیم:
اول:اشخاص با مراجعه به یکی از دفاتر اسناد رسمی، اصل سند مالکیت خواه تک برگی یا دفترچه ای ویا بنچاق خریداری شده پلاک ثبتی مورد معامله را به مسئول دفترخانه ارائه تا در جهت احراز مالکیت و عدم منع قانونی برای انتقال و... پروسه انتقال انجام گیرد.مثلا اگر پلاک مذکور بازداشت باشد، قابلیت انتقال ندارد و برای انجام معامله باید رفع بازداشت گردد. همچنین در صورت عدم مجزا بودن سند ششدانگ مالکیت ارائه صورت مجلس تفکیکی اداره ثبت اسناد و املاک لازم می باشد.با این فاکتور معلوم گردید که بیع رسمی بر روی املاکی که دارای اسناد عادی می باشند؛ صورت نمی گیرد.
دوم:مسئول دفترخانه جهت تنظیم انتقال قطعی بسته به نوع کاربری ملک استعلام هایی را به مراجع ذی ربط صادر می نماید.توضیح بیشتر آنکه برای املاک مسکونی در حوزه شهری استعلام اداره دارایی، شهرداری و اداره ثبت، در حوزه روستایی دارایی،اداره ثبت و دهیاری یا بنیاد مسکن و برای اراضی کشاورزی اداره دارایی،ثبت و جهاد کشاورزی الزامی است؛و برای املاک تجاری علاوه بر استعلامات مذکور یعنی دارایی،شهرداری و ثبت،استعلام از سازمان تامین اجتماعی لازم است.ضمنا پاسخ تمامی استعلامهای مربوطه از مراجع ذیربط الزامی است و اخذ پاسخ تمامی استعلامات فوق به جز استعلام ثبت، بر عهده متعاملین می باشد و همچنین باید توجه کرد که هر یک از استعلامات فوق دارای مدت خاصی می باشند.به طور خاص اعتبار پاسخ استعلام اداره ثبت،در مواردی که دفتر اسناد رسمی و اداره ثبت در یک شهر قرار دارند، یک ماه و در غیر این صورت 45 روز از تاریخ صدور خواهد بود. 
سوم:این مرحله در چند فرض محل بحث می باشد:فرض اول در جایی که متعاملین اشخاص حقیقی باشند که در این صورت ارائه اصل شناسنامه و کارت ملی جهت احراز هویت الزامی است و در صورتی که هر یک از متعاملین حضور نداشته باشند؛ اصل وکالتنامه و اصل شناسنامه و کارت ملی وکیل لازم می باشد.فرض دوم در جایی که هر یک از متعاملین محجور باشند در این حالت بنا به شرایط قانونی به صورت ولایتا یا وصایتا و یا قیمومتا معامله انجام می گیرد؛که در صورت اخیر اصل قیم نامه و گواهینامه اداره سرپرستی از دادگستری با استعلام دفترخانه، جهت انجام معامله الزامی است.فرض سوم در جایی است که هر یک از متعاملین اشخاص حقوقی باشند که در این صورت اصل اساسنامه شرکت،روزنامه رسمی و آگهی آخرین تغییرات شرکت و ارائه اصل مدارک سجلی صاحبان امضاء همراه با مهر شرکت لازم می باشد.فرض چهارم در جایی است که هر یک از متعاملین ورثه ای باشد که در این صورت اصل گواهی حصر وراثت و در مورد املاک ورثه ای اصل گواهی واریز مالیات بر ارث الزامی می باشد.
چهارم:این مرحله، آخرین فرآیند بیع رسمی املاک در دفترخانه می باشد که بعد از انجام تمامی تشریفات فوق و فقدهرگونه منع قانونی و ارائه مدارک فوق الذکر، متعاملین یا قائم مقام آنها برای امضاء سند رسمی حضور همزمان در دفترخانه به عمل می آورند و در صورت بی سواد بودن متعاملین، همراه بودن یک نفر باسواد با ارائه اصل شناسنامه و کارت ملی، الزامی است.نهایتا با امضاء متعاملین مرحله اولیه انتقال به اتمام می رسد؛ولی هنوز خریدار به عنوان مالک تلقی نمی شود؛بلکه زمانی این امر محقق می شود که خلاصه معامله به اداره ثبت اسناد و املاک حوزه ثبتی ملک ارسال و در دفتر املاک به ثبت برسد؛آنگاه ملکیت به نام خریدار منتقل و مستقر می شود.در این صورت، خریدار با مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک و با ارائه بنچاق درخواست سند تک برگی با مالکیت خود می نماید.
مقایسه سند مالکیت تک برگی با سند دفترچه ای
در این بخش به طور اختصار قصد داریم مقایسه ای بین سند مالکیت تک برگی جدید با سند دفترچه ای قدیم داشته باشیم تا برای افراد جایگاه و اهمیت سند مالکیت تک برگی بهتر شناخته شود.1- در سند تک برگی مشخصات کامل مالک به طور دقیق از جمله کدملی و کدپستی نوشته می شود در صورتی که در سند دفترچه ای کدملی و کدپستی نوشته نمی شود. 2- سند تک برگی به صورت رایانه ای تنظیم و چاپ می شود که همین موجب شده اطلاعات و مندرجات سند به طور شفاف و وضوح مشخص باشد و از هرگونه جعل و سوء استفاده ای جلوگیری شود؛ بر خلاف سند دفترچه ای که دستی نگاشته شده که مشکلات خاصی را به همراه داشته؛ از جمله امکان کم یا اضافه کردن به مندرجات سند وجود دارد. 3- در سند جدید، نقشه جغرافیایی ملک چاپ شده که باعث می شود محدوده جغرافیایی ملک از روی نقشه به سهولت فراهم شود؛ در صورتی که در سند دفترچه ای نقشه جغرافیایی وجود ندارد.4- در سند جدید،نقشه کاداستر ملک که دقیقا منطبق با نقشه هوایی محل می باشد ترسیم شده است؛ برخلاف سند دفترچه ای که چنین نیست.5-ویژگی مهم این سند تک برگی الصاق به هولوگرام امنیتی می باشد که موجب می شود از جعل جلوگیری کند در صورتی که در سند دفترچه ای چنین نیست.6- در سند تک برگی فقط امکان چاپ و نوشتن یک مالک وجود دارد و در نقل و انتقالات بعدی این سند از اعتبار می افتد و سند تک برگی جدید به نام مالک جدید صادر می شود؛در صورتی که در سند دفترچه ای انتقال مالکیت در همان سند در قسمت نقل و انتقالات آن صورت می گیرد. 

http://www.vekalat.org/
/ 0 نظر / 34 بازدید